Skąd wzięło się słowo „psychologia”? Zaskakująca historia pojęcia

Termin psychologia pochodzi z języka greckiego i w dosłownym tłumaczeniu oznacza „naukę o duszy”. Wbrew powszechnemu przekonaniu, starożytni Grecy nigdy nie używali tego słowa. W antyku posługiwano się opisowym zwrotem peri psyches (o duszy). Samo pojęcie, które dziś jest fundamentem nauk społecznych, zostało sztucznie utworzone dopiero setki lat później.

Kto był pierwszy? Historyczne śledztwo

Przez długi czas autorstwo tego pojęcia przypisywano różnym myślicielom, co rodziło wiele akademickich pomyłek.

• Błąd Volkmanna: W XIX wieku Wilhelm Volkmann stwierdził, że twórcą terminu był XVI-wieczny reformator Filip Melanchton. Dopiero w 1987 roku badacz André Lalande dowiódł, że w oryginalnych dziełach Melanchtona to słowo nie pada ani razu. Pomyłka wzięła się ze słowa wstępnego napisanego przez... XIX-wiecznego redaktora tych dzieł, który użył słowa "psychologia" do opisania pracy Melanchtona.
• Chorwacki ślad: Bardzo prawdopodobne, że po raz pierwszy terminu tego użył poeta ze Splitu, Marko Marulić. Z jego biografii wynika, że napisał on łacińską rozprawę pt. „Psichiologia de ratione animæ humanæ liber I”, która mogła powstać między 1510 a 1519 rokiem. Niestety, dzieło to zaginęło.
• Tropy niemieckie: Kolejnym kandydatem jest Johanes Thomas Freigins, który rzekomo wykorzystał tę nazwę w 1575 roku.

Pierwsze udokumentowane użycie drukiem

Dopóki zaginione dzieła nie zostaną odnalezione, oficjalne pierwszeństwo w zastosowaniu słowa „psychologia” w druku należy do Rudolpha Gocleniusa.

• oferta zarządzania
• Centrum Medyczne Panewniki, Katowice, dr Sławomir Bystrzejewski
• Adwokat Tarnowskie Góry
• Pomoc drogowa Jastrzębie Zdrój
• Fundacja Pomoc w Cierpieniu
• Przyjazny dentysta Tarnowskie Góry
• Rzeczoznawca Majątkowy Gliwice
• Zarządzanie nieruchomościami
• Kserokopiarki Tarnowskie Góry
• Linki dla google'a

W 1590 roku wydał on po łacinie rozprawę zatytułowaną „ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ” (Psychologia, czyli o doskonałości człowieka, o duszy, a przede wszystkim o jej pochodzeniu...). Co ciekawe, sam Goclenius najprawdopodobniej nie przywiązywał do tego terminu większej wagi, ponieważ w jego późniejszych pracach słowo to już się nie pojawia.

Droga do współczesności

Samo ukucie terminu nie sprawiło, że natychmiast wszedł on do powszechnego użycia. Przez cały XVII wiek na określenie nauki o duszy stosowano pojęcie pneumatologia (od greckiego pneuma – tchnienie, duch).

Dopiero w XVIII wieku nazwa „psychologia” na stałe zagościła w słownikach naukowych, a to za sprawą niemieckiego filozofa Christiana Wolffa, który opublikował dwa przełomowe dzieła: Psychologia empirica oraz Psychologia rationalis. Od tego momentu nazwa ta rozpoczęła swoją ewolucję w stronę dyscypliny, którą znamy dzisiaj.